Budki lęgowe dla ptaków – budowa, wymiary, jak wieszać

Budka lęgowa dla ptakówOkres lęgowy wielu ptaków rozpoczyna się już w marcu. Dlatego przyjmuje się, że budki lęgowe dla ptaków powinniśmy wieszać już w lutym, a najpóźniej w pierwszej połowie marca. Aby zaprosić ptasie towarzystwo, warto choć jedną budkę lęgową umieścić na terenie ogrodu. Trzeba jednak przy tym przestrzegać określonych zasad aby budka lęgowa stanowiła dla ptaków bezpieczne schronienie i nie stała się źródłem nieszczęścia dla ptasiej rodziny.

W ostatnich latach zapanowała moda na „ekologię”, nie tylko w ogrodnictwie ale też i w życiu codziennym. Idąc za tym trendem coraz więcej posiadaczy ogrodów zwraca uwagę na bliższe naturze metody uprawy roślin i zapewnienie w ogrodach bioróżnorodności. Trend jest oczywiście dobry, jednak czasem chcąc być „ekologicznymi” możemy wyrządzić więcej szkód niż dobrego. Dobrym przykładem są budki lęgowe dla ptaków. To dobrze, że coraz więcej osób decyduje się na ich wieszanie, jednak zamontowane niewłaściwie mogą nie zostać zasiedlone przez ptaki (a zatem nasz trud pójdzie na marne) lub nawet stać się przyczyną śmierci piskląt. Dlatego chcę zwrócić uwagę na podstawowe zasady związane z odpowiednią budową budek lęgowych i prawidłowym ich umiejscowieniem.

Ważne! Pamiętaj, że wykonując opryski przeciw szkodnikom w okresie wiosennym, trujesz nie tylko te owady. W tym okresie owady-szkodniki są przede wszystkim pokarmem dla ptasich piskląt. Zanim wykonasz oprysk, zastanów się czy Ty chciałbyś jeść tak zatruty pokarm? Lepiej skoncentrować się na wyłapywaniu szkodników do pułapek i wspomaganiu naszych naturalnych sprzymierzeńców żywiących się szkodnikami. A jeśli już musisz pryskać środkami ochrony roślin, to nie wieszaj budek lęgowych dla ptaków, które potem będziesz truć…

Dla jakich ptaków wieszać budki lęgowe?

Z punktu widzenia ogrodnika, na działce lub w ogródku najbardziej pożądane są ptaki owadożerne, które znacznie ograniczają liczbę szkodników. Jak bardzo? Ot np. niewielka sikorka bogatka w ciągu roku może zjeść nawet kilka kg owadów!

Z racji na niewielkie rozmiary, łupem sikorek padają owady również niewielkie. Szkodnikami o większych gabarytach zajmą się natomiast szpaki, które znakomicie oczyszczą nasze grządki z pędraków. Szczególnie wiosną, kiedy są w okresie lęgowym i muszą wykarmić pisklęta. Dobrze zapamiętaj sobie zatem hasło: szpaki na pędraki!

I co ważne, nie posądzaj naszych krajowych szpaków o wyrządzanie szkód w owocach wiśni i czereśni. Otóż szpaki, które lęgną się w naszym kraju, zanim dojrzeją wiśnie, odlatują w kierunku południowo-zachodnim, do Francji i Włoch. Na nasze wiśniowe sady nalatują natomiast ptaki zza naszej wschodniej granicy, na co nie mamy żadnego wpływu.

Inne ptaki owadożerne, które możemy zaprosić do ogrodu wieszając dla nich budki lęgowe, to m. in. muchołówki, kowaliki, pełzacze,dzięcioły i pleszki.

Gdzie wieszać budki lęgowe dla ptaków?
Przede wszystkim budki powinno się wieszać tam, gdzie brakuje naturalnych dziupli i innych schronień dla ptaków. Jeżeli zatem mamy na działce sad z dużymi, starymi drzewami owocowymi lub działka graniczy bezpośrednio z lasem, montowanie budki dla ptaków nie ma większego sensu. Pamiętajmy też, że ptaki są stworzeniami terytorialnymi i budki powinny być umieszczane w dość sporych odstępach. Choć np. szpaki, wróble i mazurki mogą się gnieździć w niewielkich odległościach od siebie, to już w przypadku sikor odstęp między budkami powinien wynosić 30 – 50 m, a dla muchołówek 15 – 30 m. Zazwyczaj zatem w ogrodzie nie ma sensu umieszczać więcej niż 2 – 3 budek lęgowych.

Jak wieszać budki lęgowe dla ptaków?
Budka lęgowa powinna być zamontowana bardzo stabilnie, w żadnym wypadku nie może spaść ani poruszać się przy silnych podmuchach wiatru. Powinna być też w miejscu niedostępnym dla drapieżników (np. kotów) oraz złośliwych ludzi. Bezpieczeństwo zapewnia zazwyczaj odpowiednia wysokość, na jakiej wiesza się budkę lęgową. Trzeba tu znaleźć kompromis – budka musi być jak najwyżej aby zapewnić ptakom bezpieczeństwo, przy jednoczesnym umożliwieniu nam dostępu do budki w celu jej wyczyszczenia i konserwacji. W praktyce budki lęgowe wiesza się na wysokości około 4 metrów, tak abyśmy mogli dosięgnąć do budki z drabiny. Miejsce powinno być lekko ocienione, najlepiej bliskie naturalnym miejscom zasiedlania się ptaków. Dlatego budki mocuje się najczęściej do pni drzew. W przypadku montażu w miejscach sztucznie stworzonych przez ludzi, np. na balkonach czy przy ścianach altan, zadbajmy aby było to miejsce ocienione i osłonięte od zacinającego deszczu.

Budowa i wymiary budek lęgowych dla ptaków
Wielkość i kształt budki muszą być dostosowane do wymagań poszczególnych gatunków ptaków. Dlatego zanim wybierzemy daną budkę, poobserwujmy jakie ptaki pojawiają się w naszej okolicy i dobierzmy model odpowiadający potrzebom tych gatunków.

Najpopularniejszym, tradycyjnym typem budki są tzw. skrzynki Sokołowskiego. Jest to konstrukcja o kształcie prostopadłościanu z lekko pochyłym daszkiem. Dla potrzeb różnych gatunków ptaków różnią się one wielkością otworu wlotowego, wysokością i powierzchnią podstawy. Chodzi tutaj nie tylko o to aby ptakom było w takim domku wygodnie ale też odległość dna budki od otworu wlotowego musi być na tyle duża, aby do piskląt nie dosięgnął żaden drapieżnik. Odpowiedni rozmiar otworu wlotowego pozwoli nam też zdecydować jakie ptaki zasiedlą budkę. I tak np. budki z najmniejszymi otworami, o średnicy około 2,7 cm, mogą być zagnieżdżone przez większość sikorek ale będą niedostępne dla wszędobylskich wróbli. Budki z otworami o średnicy około 3,5 cm pozwolą gnieździć się wszystkim sikorkom, wróblom, a także mazurkom i muchołówkom. Jeszcze większy otwór wlotowy, o średnicy co najmniej 5 cm, pozwoli gnieździć się m. in. szpakom, kowalikom i dzięciołom. Dokładne informacje o zalecanych rozmiarach budek lęgowych dla poszczególnych ptaków znajdziemy choćby na stronach Wikipedii: rozmiary budek lęgowych.

Gdy już będziemy wiedzieli, jakie gatunki ptaków chcemy zaprosić do ogrodu, możemy kupić budkę o odpowiednich rozmiarach. Jeżeli zdecydujemy się na samodzielne wykonanie budki lęgowej, pamiętajmy że budek dla ptaków nie należy wykonywać ze sklejki czy płyt wiórowych. Najlepiej wybrać deski sosnowe lub z innych drzew iglastych. Budki nie należy też malować lakierami, które mogą być toksyczne dla ptaków.

Budka lęgowa dla ptaków powinna być zawieszona pionowo, z lekkim nachyleniem do przodu (zaobserwowano, że tak powieszone budki są znacznie częściej zasiedlane przez ptaki). Daszek powinien zabezpieczać otwór wlotowy przed deszczem, a sam otwór wlotowy powinien być skierowany na wschód lub południowy wschód.

Tradycyjnie większość budek lęgowych dla ptaków posiada też „patyczek” poniżej otworu wlotowego. Jednak ptaki radzą sobie i bez tego udogodnienia (co widać doskonale na zdjęciu dołączonym do wpisu), a „patyczek” jest za to wygodną podpórką dla drapieżników, próbujących sięgnąć do wnętrza budki. Dlatego warto zrezygnować z montowania takiego patyczka, a w przypadku zakupu gotowej budki, warto go wręcz odpiłować.

Kiedy czyścić lub usuwać budki lęgowe?
To tyle moich spostrzeżeń. Gdy już wywiesimy budki lęgowe na terenie ogrodu, pamiętajmy aby po sezonie lęgowym, jesienią lub zimą, budki czyścić, gdyż ptaki nie usuwają starych gniazd ze skrzynek (w naturalnych dziuplach te pozostałości ulegają naturalnemu rozkładowi ale w skrzynkach pozostają na wiele lat). Jeżeli zaś wywieszona skrzynka nie była zasiedlana w ciągu kolejnych dwóch sezonów lęgowych, należy ją przewiesić w inne miejsce, gdyż prawdopodobieństwo zajęcia jej w następnych latach jest minimalne.

Inne sposoby aby zaprosić ptaki do ogrodu
Na koniec chcę jeszcze wspomnieć, że wieszanie budek lęgowych to nie jedyny sposób aby do ogrodu przyciągnąć ptaki. Znacznie ważniejsze, szczególnie w ogrodach położonych na terenie miast, gdzie ptaki nie mają naturalnych kryjówek, są gęste nasadzenia z krzewów i drzew, w których ptaki znajdą schronienie, a także roślin dających owoce utrzymujące się w okresie zimowym i będące ptasimi przysmakami. Warto zatem w ogrodzie posadzić dzikie róże, derenie, berberysy, ałycze, rokitniki, ligustry, czarne bzy, jarzębiny, kaliny, świdośliwy, czy śliwę tarninę. Wiele z tych roślin nadaje się do utworzenia żywopłotu otaczającego ogród i stanowiącego doskonały azyl dla ptaków.

A jakie są Wasze spostrzeżenia dotyczące budek lęgowych dla ptaków i przyciągania do ogrodu ptasiego towarzystwa? Zapraszam do wpisywania komentarzy poniżej. Okazja do porozmawiania o ptakach w ogrodzie jest także na forum ogrodniczym, w wątku: ptaki to nasi sprzymierzeńcy :-)

Zobacz również:

Fot. sxc.hu

One Response to “Budki lęgowe dla ptaków – budowa, wymiary, jak wieszać”

  1. marek napisał(a):

    czy stare gniazda z poprzedniego roku nalezy usuwać z rozwidlen drzew



Pings responses to this post

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Comment