Stare polskie odmiany jabłoni

Stare odmiany jabłoni, które niegdyś zadomowiły się w polskich sadach, a obecnie coraz częściej powracają do łask, kojarzone są często z polskim pochodzeniem. Tymczasem np. ‚Antonówka’, klasyka w starych polskich sadach, pochodzi z Rosji, ‚Oliwka Żółta’, zwana potocznie ‚Papierówką’, pochodzi z krajów nadbałtyckich, z kolei ‚Malinówka’ została wyhodowana przez holenderskich sadowników, a ‚Szara Reneta’ ma rodowód francuski. Które zatem stare jabłonie są naprawdę polskie?

Jakie znamy stare polskie odmiany jabłoni?

Wśród niegdyś popularnych odmian jabłoni, pochodzących z rejonów współczesnej Polski, można wymienić przede wszystkim ‚Landsberską’ i ‚Kosztelę’.

‚Landsberska’ to stara polska odmiana jabłoni, zwana też ‚Renetą Landsberską’ lub ‚Renetą Gorzowską’. Została ona wyhodowana około 1840 roku w okolicach Gorzowa Wielkopolskiego. Ponoć była osiągnięciem hodowcy-amatora, zawodowo będącego radcą prawnym, który wysiewał nasiona jabłoni, a następnie wybierał najlepsze drzewka. Tym prostym sposobem wyselekcjonowano odmianę, którą potem uprawiano niemal w całej Europie.

Miąższ owoców ‚Landsberskiej’ jest biały z żółtawym lub zielonkawym odcieniem, chrupki, bardzo soczysty, kwaskowato słodki, lekko aromatyczny i bardzo smaczny. Owoce osiągają dojrzałość zbiorczą w końcu września. Mogą być przechowywane do stycznia. Owoce tej starej polskiej odmiany jabłoni są cenione za winny posmak, są doskonałe na przetwory i uważane za najlepsze ze wszystkich odmian jabłek do przyrządzania tradycyjnej szarlotki.

Charakterystyczną cechą starych polskich odmian jabłoni jest przemienne plonowanie. Niestety ‚Landsberska’ nie jest tutaj wyjątkiem. Mrozoodporność i odporność na choroby odmiany ‚Landsberskiej’ są dość niskie. Mimo to zazwyczaj jego uprawa w ogrodach działkowych i w przydomowych sadach się udaje. Niestety obecnie w przydomowych sadach ‚Landsberskiej’ można szukać jak igły w stogu siana – uchodzi za zabytek przyrodniczy i nie jest powszechnie uprawiana. W samym Gorzowie Wielkopolskim, gdzie ją wyhodowano, jabłoń ta rośnie już tylko w kilku ogrodach. W innych miejscach Polski znajdziemy ją głównie w kolekcjach Arboretum w Bolestraszycach i Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach.

‚Kosztela’ – tę odmianę jabłoni spotkał znacznie lepszy los, mimo że ‚Kosztela’ jest jeszcze starszą polską odmianą jabłoni, wyhodowaną ponoć w XVII w. przez zakonników w Czerwińsku. Drzewa tej odmiany rosną silnie, tworząc kuliste korony. Owoce ‚Koszteli’ są okrągłe, o zielonej lub słomkowozielonej, gładkiej i mocnej skórce z niewielkim, żółtawym, rumieńcem. Miąższ owoców żółtawy, zwięzły, soczysty, bardzo słodki i smaczny. Owoce dojrzewają w drugiej lub trzeciej dekadzie września. Dają się przechowywać do końca stycznia.

Do amatorskiej uprawy na działce lub ogrodzie przydomowym tę starą polską odmianę jabłoni predysponuje duża mrozoodporność, a także mała podatność na szkodniki i choroby, takie jak parch czy mączniak. Nie powinna więc sprawiać większych problemów sadownikom-amatorom. I nie dziwi fakt, ze ‚Kosztelę’ nadal można spotkać w ofercie szkółkarskiej, np. tutaj.

Z ‚Kosztelą’ związana jest pewna anegdota, a może i jest to prawdziwa opowieść o powstaniu nazwy tej odmiany jabłoni? Otóż ponoć nazwa pochodzi od powiedzenia Jana III Sobieskiego, który, będąc miłośnikiem ogrodów i sadów, gdy pewnej jesieni zobaczył że uzbierano tylko jeden kosz jego ulubionych jabłek, zakrzyknął: „kosz tylko?”. Od tej pory jabłonie te nazywano ‚Kosztelkami’, a potem ‚Kosztelami’.

Z postacią tego króla wydaje się być związana także jedna odmiana gruszy, nazwana zapewne nie bez powodu ‚Król Sobieski’. Ale to już inna historia…

Przeczytaj również:

3 komentarze to “Stare polskie odmiany jabłoni”

  1. Jan Pawlik napisał(a):

    Witam. Gdzie mogę kupić (otrzymać) zrazy do szczepienia jabłonek, w tym stare polskie odmiany? Proszę o adres www lub telefon lub pocztowy. Janek

  2. Jola napisał(a):

    W moi ogrodzie rosną 50-letnie drzew: 5 szt. papierówek, ‚Reneta Landsberska’, ‚Szara Reneta’, ‚Malinówka’ i jeszcze jedna jabłonka, która dojrzewa zaraz po papierówkach zabarwiona na czerwono. Wszystkie są bardzo smaczne.

  3. Katka napisał(a):

    Poszukuję pilnie informacji dotyczących fertygacji. Wiem, że na pewno stosuje się tę formę w sadownictwie, np. właśnie przy jabłoniach. Może ktoś mi tu coś podpowie??



Pings responses to this post

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Comment