Świdośliwa – odmiany, uprawa, rozmnażanie

Posted on 13th Wrzesień 2012 in Drzewa i krzewy owocowe, Ogród ozdobny, Porady ogrodnicze

Świdośliwa (Amelanchier) to krzew lub niewielkie drzewo, dające bardzo smaczne owoce, często porównywane do jagód borówki amerykańskiej. Roślina ta może być też sadzona w celach ozdobnych. Wiosną wspaniale prezentują się jej białe, gwiazdkowate kwiaty, ciekawie kontrastujące z miedzianym kolorem młodych liści, jesienią zaś liście mienią się w odcieniach złota i czerwieni.

Gatunki i odmiany świdośliwy

Do rodzaju świdośliwa należy około 25 gatunków, pochodzących głównie z Ameryki Północnej, Europy, północnej Afryki i wschodniej Azji. Duża zmienność osobnicza i obecność mieszańców międzygatunkowych powodowały, że oszacowanie dokładnej liczby gatunków przynależnych do rodzaju świdośliwa sprawiło wiele problemów. Łacińska nazwa rodzaju Amelanchier wywodzi się od francuskiego słowa “amelanche”, oznaczającego “małe jabłka”. Zarówno ta nazwa, jak i polska nazwa – świdośliwa, wydają się być nieco mylące, gdyż owoce tej rośliny bardziej przypominają jagody, aniżeli jabłka czy śliwki. Z tego podobieństwa do owoców krzewów jagodowych wzięły się błędne nazwy potoczne “borówka kanadyjska” oraz “słodka aronia”.

W Ameryce Północnej (głównie Kanadzie) świdośliwy znane są już od XVI w., a na szeroką skalę zostały rozpowszechnione zostały w XIX i XX w. Najbardziej popularne stały się dwa gatunki: świdośliwa olcholistna (Amelanchier alnifolia) i świdośliwa kanadyjska (Amelanchier canadensis). Na naszym kontynencie najczęściej natomiast można spotkać świdośliwę jajowatą (Amelanchier ovalis).

Owoce świdośliwy – zastosowanie, walory odżywcze

W Polsce występują wszystkie 3 wymienione tu gatunki świdośliwy ale są mało rozpowszechnione. A szkoda, bo ich owoce są soczyste, bardzo słodkie i smaczne. Najczęściej porównuje się je do powszechnie cenionych jagód borówki amerykańskiej (Vaccinium corymbosum), które biją pod każdym względem – zawierają więcej witamin i składników mineralnych, mają lepsze właściwości odżywcze i zdrowotne. Przykładowo, owoce świdośliwy zawierają 7-krotnie więcej wapnia i żelaza, oraz 4-krotnie więcej potasu i białka. Ponadto zaczynają dojrzewać już w czerwcu i mogą pozostawać na roślinie aż do zimy, a zatem bardzo długo.

Początkowo owoce świdośliwy mają barwę czerwoną, purpurową, aż wreszcie w pełni dojrzałości stają się niemal czarne. Są one zebrane w gronach po kilka lub kilkanaście sztuk. Owoce świdośliwy można spożywać na surowo lub wykorzystywać na przetwory (są popularne jako dodatek do ciast i składnik dżemów). Jeżeli wszystkich owoców nie zbierzemy z roślin, będą one przyciągać ptasie towarzystwo – szpaki, kwiczoły, rudziki, sroki, dla których są doskonałym przysmakiem.

Wiosną ozdobę świdośliwy stanowią białe, gwiazdkowate kwiaty.

Walory ozdobne świdośliwy

Jednak świdośliwę, o czym wspomniałem już na wstępie, uprawia się nie tylko dla owoców. Wczesną wiosną roślina ta rozpoczyna kwitnienie, wydając śliczne białe kwiaty (czasem lekko różowe), zebrane w kwiatostanach po kilka lub kilkanaście. W czasie kwitnienia rozwijają się także liście. Zazwyczaj są owalne z ząbkowanymi brzegami. Jesienią wspaniale się przebarwiają, stanowiąc doskonalą ozdobę świdośliw.

Teraz już chyba wiecie, dlaczego zdecydowałem się napisać o świdośliwach? Rośliny te są u nas niedoceniane i zdecydowanie za mało popularne. A przecież mają tyle zalet!

Uprawa świdośliwy na działce

No dobrze… a jakie warunki trzeba zapewnić świdośliwie na działce? Jakby jej zalet było mało, to jeszcze roślina ta ma dość niewielkie wymagania – toleruje dość szeroki zakres pH i różną strukturę gleby. Nieco lepsze warunki trzeba jednak zapewnić młodym roślinom. Najlepsza do uprawy świdośliwy będzie gleba próchnicza, piaszczysto-gliniasta, lekko kwaśna lub obojętna (pH od 6,0 do 7,5). Stanowisko powinno być półcieniste do nawet cienistego, a gleby średniowilgotne lub wilgotne (trzeba jednak pamiętać, że świdośliwy nie znoszą zalewania i terenów podmokłych). Nawozimy podobnie jak krzewy jagodowe. Roślina radzi sobie z zimowymi mrozami, trzeba jednak uważać na późnowiosenne przymrozki.

Rozmnażanie świdośliwy

Mając w ogrodzie choć jedną świdośliwę, roślinę tę można łatwo rozmnożyć przez odrosty korzeniowe. Świdośliwy rozmnaża się też przez sadzonki zielne i półzdrewniałe, odkłady oraz z nasion. Czasem można też nabyć egzemplarze szczepione na podkładkach z irgi.

Jeżeli już udało mi się zachęcić kogoś do posadzenia świdośliwy, to sadzonki można zamówić przez internet (zobacz ofertę). Nie trzeba ich kupować dużo. Dzięki odrostom korzeniowym szybko się rozrastają, tworząc gęste zarośla czy żywopłoty. Polecam i życzę smacznego!

 

Sadzi się zazwyczaj jednopędowe rośliny, które szybko rozrosną się przez odrosty, tworząc gęste zarośla. Zamów…

Gdyby ktoś chciał zaczerpnąć więcej informacji na temat uprawy świdośliwy, jej gatunków i odmian, to polecam te artykuły spod pióra dr Stanisława Pluty, publikowane na łamach Szkółkarstwa i Hasła Ogrodniczego:

Autorami fotografii wykorzystanych we wpisie są: I.Sáček (owoce) oraz Neelix (kwiaty). Źródło: Wikimedia Commons. Fotografię sadzonki udostępnił sklep Sadowniczy.pl

7 komentarzy to “Świdośliwa – odmiany, uprawa, rozmnażanie”

  1. Chmurka napisał(a):

    Chętnie kupiłabym sadzonki, ale nie wiem czy będę miała gdzie je zasadzić jak zabiorą działki…
    pozdrawiam serdecznie moją ulubioną redakcję :)

  2. Ela napisał(a):

    niestety na mojej działce jest teren podmokły,czekamy na meliorację . pozdrawiam redakcję i ogrodników.

  3. Janko napisał(a):

    mam olcholistna. Super! Ale przydalaby sie jakas poznodojrzewajaca, bo w lipcu sa rozne jagodowe

  4. Michał napisał(a):

    Mam od 30 lat na działce amelanchier kanadyjski w postaci krzewu. Nie wymaga żadnych zabiegów i pięknie rozkrzewia się sam. Gdy go zasadziłem był nowością na działce i z powodu małej wiedzy o jego wartościach odżywczych wszyscy bali się zbierać owoce i je spożywać. Ptaszki bardzo lubiły odwiedzać ten krzew i to od lipca do późnej jesieni zajadając się owocami.
    Krzew zupełnie odporny na nasze zimy, bardzo odporny na choroby. Raz zasadzony pozostaje na trwale na działce bo silnie odrasta z korzeni.
    Od 10 lat robimy z owoców smakowite dżemy i zajadamy się świeżymi.
    Smak jagód określamy swoiście – słodki tytoń. Jagody są dużo słodsze od aronii i nie posiadają w ogóle goryczki.
    Pięknie wyglądają późną jesienią – płoną czerwienią liści.

  5. heni-s napisał(a):

    mam na działce sadzonkę swidośliwy juz 3 lata ,ale nie kwitła jeszcze . w tym roku ładnie się rozrosła i nic więcej .,ma ok 60-70 cm
    proszę o informacje -kiedy pierwszy raz zakwita -pozdrawiam hodowców

  6. Andre napisał(a):

    Witam kupiłem 3 lata temu w ramach ciekawości na targach ogrodniczych świdośliwę 2 krzaczki, w tym roku zakwitła mi kilkoma kwiatostanami i ma już owoce. Lubią je bardzo dobrze drozdy, nie udawało mi się spróbować aż do czasu postawienia “stracha” i teraz wiemy z żoną jak smakują i ni dziwimy się ptakom że je nam wyjadały.

  7. Pawłowski Jerzy napisał(a):

    Kupiłem w ubiegłym roku, wczesną wiosną, dwie świdośliwy różnych odmian. Latem owocowały, ale ich owoce były znacznie mniejsze niż na zdjęciach reklamujących te rośliny. Pytałem się sprzedawcy czy przypadkiem się nie pomylił i dał co innego. W odpowiedzi usłyszałem, że dopóki rośliny nie ukorzenią się dobrze to owoce będą małe. Czy to jest prawda?



Pings responses to this post

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Comment